bibel in schwizerdütsch

1 Chönige 12 vo 22

12 Rehabeam isch nach Sichem gange, denn ganz Israel isch nach Sichema cho, um ihn zum König z mache.

2 Jerobeam, dr Sohn Nebats wo wäg König Salomo gfloge isch und zu dr Zyt no in Ägypte glebt het, het drvo ghört.

3 Etze losst ma nen hole. Jerobeam un Israelite, de sich vusammelt hän, gehn zue Rehabeam un sage:

4 "Dein Vater hat uns ein schweres Joch aufglade. We dus üs liechter machsch u üs ke so schweres Joch ufladsch, werde mir dir diene."

5 Rehabeam het ne antwortet: "Chömet in drei Täg wider." Do sy si wägg.

6 König Rehabeam het die Sach de mit de eltere Manne bsproche, wo scho sym Vater Salomo dient hei. "Was würde der mir rote? Was söui däm Volk säge?", het er gfrogt.

7 Si hei erwideret: "We ne hütt e Dienscht verwütscht, ihre Bitte erfüllsch und ne e positive Antwort gisch, wärde si dir immer diene."

8 Er het dr Rot vo de eltere Manne aber nid aagnoh, sondern berietet sech mit de junge Manne, wo mit ihm ufgwachse sy und itz i sim Dienscht gstande.

9 Er het se gfragt: "Was dänket dir? Das Volk het zu mir gseit, dass i ihm kes so schweres Joch söu uflade wi mi Vater. Was söllemer antworte?"

10 Da händ di junge Manne gmeint, wo mit ihm ufgwachse sy: "Wenn ds Volk zu dir seit, dass dr Vater ihm es schwärs Joch het ufglade und du ihm nüme so viel muesch uflade, denn antwort ihm: 'My chline Finger wird dicker sy als d Hüfte vo mim Vater.

11 Mi Vater het öich es schwärs Joch ufglade, aber i wirde euch no meh uflade. Är het öich zur Stroof mit Peitsche gschlage, i wärdet öich mit Geissle schlah.‘“

12 Jerobeam u d Israelite si de am dritte Tag zu König Rehabeam gsi, wöu er gseit het: "Chömet i drü Tag zu mir zrügg."

13 Der König het ne e herti Antwort gä und het dermit der Rat vo de eltere Manne ignoriert.

14 Är het zue nene gseit, was ihm di junge Manne grote hei: "My Vater het öichen Joch schwer gmacht, aber i wärs no schwerer mache. Mi Vater het öich zur Stroof mit Peitsche gschlage, i wärde Öich mit Gyssle schlaa."

15 Dr König het auso nid uf ds Volk ghört. Für di Entwicklig het Jehova gsorgt, damit es so isch cho, wi Jehova s Jerobeam, em Sohn Näbat, dür Ahija us Silo akündigt het.

16 Wo d Israelite klar worde isch, dass dr Kenig nid uf si het welle lose, antwortete sie ihm: "Was goht üs David ah? Vo Isaïs Sohn chömemer kei Erbe über. Zu dine Götter, Israel! Kümmere dich um dis eigete Huus, David!" Da si d Israelite hei.

17 Rehabeam het jedoch wyter über d Israelite regiert, wo i de Städt Juda lebte.

18 König Rehabeam het denn Adoram gschickt, wo d Zwangsarbeiter beufsichtigt het, zu de Israelite, aber sie hei ne steiniget. Dä Chünig het grad no chönne uf si Wage stige und nach Jerusalem flüge.

19 D Israelite rebelliere bis hüt gäg ds Huus Davids.

20 Sobald Israelite ghärt hei, dass Jerobeam wieder da war, len sie nen zur Gmeind cho und ne zum Kenig vo Israel gmacht. Üs däm Schtamm Juda het nemads vum Volk zum Hus David ghalte.

21 Wo Rehabeam uf Jerusalem isch cho, het er sofort ds ganze Huus Juda u de Stamm Benjamin versammlet: 180 000 usbildeti Chrieger. Si sötte gäge ds Huus Israel kämpfe und d Königsherrschaft für Rehabeam, dr Sohn Salomos, zrügwünne.

22 Do hebt Schemaj, dr Ma vum wahre Gott, folgendi Botschaft vum wahre Gott:

23 "Säg zue Salomos Bue Rehabeam, däm Kenig vu Juda, zum ganze Huus Juda un Benjamin un zum Rescht vum Volk:

24  "Das seit d Jehova: "Ihr sollt nicht gegen eure Israelitischen Brüder in den Krieg ziehen. Gönnd alli hei denn was passiert isch hani veralasst. Do hän sie uf d Wort Jehovas ghärt un sin heim, we Jehovas ne gsait het.

25 Jerobeam het denn Sichemt im Bergland vo Ephraim baut und dört gwohnt. Vo dört het er witerzoge und het Penuël baut.

26 Jerobeam het sech gseit: "Jetzt wird das Königrich wieder an ds Huus Davids zrügah.

27 We ds Volk o i Zuekunft ufe geit u im Huus Jehovas in Jerusalem opferet, wird's im Härz o wider zu sym Herr, Kenig Rehabeam vo Juda, halte. Sie werdet mi bestimmt umbringe und zu König Rehabeam vom Juda zrüchere."

28 Noch Berotige het der Kenig zwöi goldigi Chälber gmacht u het zum Volk gsait: "Es isch zvill für Öich, nach Jerusalem ufezgah. Israel, hie isch di Gott, wo di us Ägypte usegfüehrt het!"

29 Denn het är ds einte Chalb i Bethel uufgstellt u ds angere z Dan.

30 SVolk isch dadurch zur Sünde verleitet worde. Si si bis uf Dan zums Chalb dört aazbätte.

31 Jerobeam het Heiligtümer uf d Höhena errichtet un Priester us em allgemeine Volk, wo kei Levite gsi sin.

32 Usserdäm het Jerobeam am 15. Dag vom 8. Monet es Fäscht iigfüehrt wie das z Juda. Ufem Altar, won er z Bethel baut het, opferet er de Chälber, won er gmacht het. Un in Bethel hockt er Prieschter fir de vu nem errichtete Höhe i.

33 Am 15. Tag vom 8. Monet – der Monet het er sech sälber usegwählt gha – het er aagfange, uf em Altar, won er z Bethel errichtet het, z opfere. So het er es Fäscht für ds Volk Israel iigfüehrt. Er isch der Altar obe gstige, um dert Opfer z verbrenne und Opferruuch ufstiege lo.

1 Chönige 1 vo 22

DS ERSCHTE BUECH DER CHÖNIGE

1 König David isch nun alt worde, a Jahre fortgschritte gsi, u obwohl me ihn mit Decke zuedeckt het, isch ihm nid warm worde.

2 Da hei sini Diener zu ihm gseit: "Üse Herr und König, erloube üs, dass mir für di es Meitli, e Jungfrau, sueche. Sie söu di bediene u pflege. Sie söu i dine Arme lige, damit es dir, üsem Herr und König warm wird."

3 Me het im ganze Gebiet vo Israel nach me hübsche Meitli gsuecht. Schliesslech het me Abischag us Sunem gfunge und het se zum König bracht.

4 Das Meitli isch wunderschön gsi. Si isch d Pflegerin vom König und het ne bedient. Dr König het jedoch ke sexuelle Beziehige mit ihre gha.

5 Inzwüsche verkündet Adonia, der Sohn vom Haggith, überheblich: "I werde König sein!" Är het sech e Wage la mache u het Riter u 50 Maa gha, wo vor ihm här glüffe hei.

6 Si Vater het ihn nie zur Red gstellt u gfragt: "Warum tuesch du das?" Der Adonia het übrigens sehr guet usgseh. Sini Mueter het nä nach Absalom gebore gha.

7 Adonia het sech mit em Joab, em Sohn vo Zeruja u mitem Priester Abjathar.fSi het Adonia Hilf u Unterstützig agstellt.

8 Der Priester Zadok, Jehojadas Sohn Benaja, der Prophet Nathan, Schimeï, Rei und Davids schtarchi Krieger ungerstützte Adonia jedoch nid.

9 Schliesslech opferte Adonia Schafe, Rinder u Mastvieh am Stei vo Soheleth bi En-Rogel. Er ladt alli sini Brüeder, de Bue vum Kenig, un alli Männa vu Judas, de im Denscht vum Kenig sin.

10 D Prophete Nathan, Benaja, de starche Krieger un sin Brüeder Salomo lod er allerdings nid ii.

11 Do het dr Nathann zum Salomos Muttero Bathseba gseit: "Hesch nid ghört? Adonia, dr Sohn vom Haggith, isch König worde und üse Herr David wüsst nüt drvo!

12 Chum lass dr bitte en Rat gäh damit dis Läbe u das dis Sohnesa Salomo rette chasch.

13 Gang zu König David u säg zu ihm: 'Mi Herr und König, hesch nid du mir gschwore: "Din Sohn Salomo wird nach mir König werde u er wird uf mim Thron hocke"? werum isch de adonia könig worde?'

14 No während mit däm König redsch, wirde o i här cho u dini Wort bestätige."

15 Da isch Bathseba zum König i si Schlafruum gange. Dr König isch sehr alt gsi und Abischag us Sunem bedient het ihn.

16 Bathseba het sech töif vor em König verbüügt u het sech vor ihm nieder gschafft, woruuf der König het gfragt: "Was wetsch?"

17 Sie het antwortet: "Mi Herr, du hesch mir doch bi Jehova, dim Gott, gschwore: 'Din Bue Salomo wird nach mir König werde und er wird uf mim Thron hocke.'

18 Aber jitz isch de Adonia König worde! U mi Herr u König weis nix dervo.

19 Adonia het ä Mengi Stiere, Mastvieh u Schaf gopferet u alli Söhn vom König, dr Priester Abjathar u dr Heerfüererer Joab iiglade. Aber din Diener Salomo het er nid iglade.

20 Min Herr und König, iz wartet ganz Israel druf, dass du seisch wär nach dir ufe Thron wird cho.

21 Süsch stahni u mi Sohn Salomo aus Verräter da sobaud du, mein Herr u König, gstorbe bisch."

22 Während si no mitem König schwätzt, isch dr Prophet Nathan inecho.

23 Der König isch sofort mitteilt worde: "Der Prophet Nathan ist hier!" Dr Nathan isch vor ä König gschtande u het sich mit däm Gsicht zum Bode vor ihm niedrig gworfe.

24 Denn het dr Nathan gseit: "My Herr und König, hesch du gseit: 'Adonia wird nach mir König werde u är wird uf mim Thron sitze'?

25 Er isch hüt abegange zum e hufe Stiere, Mastvieh und Schoof z opfere. Usserdäm het er alli Söhn vom König, d Heerfüehrer und dr Priester Abjathar yglade. Si ässe u trinke dert mit ihm u rüefe immer wider: 'Lang lebe König Adonia!'

26 Aber mi, dine Diener, het er nid iglade, o nid dr Priester Zadok, Jehojadas Sohn Benajac u dine Diener Salomo.

27 Mi Herr u König, hesch das aagordnet ohni mir z säge, wär nach dir ufem Thron söu hocke?"

28 Druf het dr König David gantwortet: "Rueft mir Bathseba!" Do isch si iecho u isch vor e König zoge.

29 Der König schwor dänn: "So wahr Jehova läbt, wo mi us aller Not grettet het:

30 I ha dir bi Jehova, em Gott Israels gschwore: 'Din Sohn Salomo wird nach mir König werde und er wird a minere Stell uf mim Thron hocke.'Dürfür wird i hütt sorge."

31 Do het sech dr Bathseba tief mit däm Gsicht zur Erde vrbiegt, isch vor däm Kenig ane gworfe u het gsait: "My Herr, Kenig David, söll für immer läbe!"

32 Sofort sait Kenig David: "Rueft ma d Prieschter Zadok, d Prophete Nathan un Jehojada Sohn Benaja." Do kumme sie inä un kumme vor d Kenig.

33 Dr Kenig het zue nene gsait: "Nähmet mini Dieener mit, laht mi Bue Salomo uf mim Multier rite u begleitet ne uf Jhon abe.

34 Der Priester Zadok un der Prophet Nathan werden nen dört zum König vo Israel salbe. Dann blascht das Horn un rüeft: 'Lang lebe König Salomo!'

35 Aaschlüssend kehrt dr mit ihm zrü. Är söll inä cho u sich uf min Thron setzä. Er wird a mire Schtell Kenig si, un ich wird ihm d Fihrig iba Israel un Juda ibawege."

36 Sofort het dr Jehojada Sohn Benaja zum König gsait: "Amen! Möge Jehova, dr Gott vo mim Herr und Königs, es bestätige.

37 So, we Jehova minem Herr un Kenig bschtimmt het, so soll er au Salomo uf d Siete schtoh. Mag er Salomos Thron gresser mache als d Thron vu minem Herr, Kenig David."

38 Der Priester Zadok, der Prophet Nathan, Jehojada Sohn Benaja, em d Kerethiter un d Pelethitere sin nabgange, hän Salomo uf däm Multier vu Kenig David ritte lo un hän nen nohch Jhon bringe.

39 Der Priester Zadok het ds Ölhorn usem Zeltr gholt u het Salomo salbt. Me het ds Horn bliebe, u ds ganze Volk het afa rüefe: "Lang lebe König Salomo!"

40 Nochane isch ihm ds ganze Volk gfolgt u het mit ihm ufezoge. Si hei uf Flöte gschpiut u het sech so sehr gfreut, dass d'Ärde vor Lärm bäte het.

41 Adonia und alli syni Gescht hei es ghört, wo si mit em Ässe fertig gsy sy. Sobald Joab dr Hörnerschall het ghört, het er gfragt: "Warum isch i der Stadt sone Lärm und Ufruhr?"

42 Er het no nid usgredet, do erschiene Jonathan, dr Bue vum Priester Abjathar. "Chum do ine", het dr Adonia gseit, "du bisch e guete Maa u bringsch bestimmt gueti Nachrichte."

43 "Nei!", het dr Jonathan Adonia zur Antwort gä. "Euses Herr, König David, het Salomo zum König gmacht.

44 Der Kenig het mit ihm der Priester Zadok, der Prophete Nathan, Jehojada Sohn Benaja, d Kerethiter un d Pelethiter mitgschickt, un si hei ne uf däm Multier vom Kenig la rite.

45 Dänn hän dr Prieschter Zadok un dr Prophet Nathan im Jhon zum Kenig gsalbt. Aschlüssend kumme alli jubelend ufe, un jitz isch d Schtadt in Ufregig. Das isch dr Lärm gsi, wo Der ghört heit.

46 Usserdäm het sech Salomo ufe Königsthron gsetzt.

47 Und no öppis: D Diener vom König sy cho für üsem Herr, König David z gratuliere. Si hei gseit: 'Dy Gott mög Salomos Name herrlecher mache aus di Name u sy Thron grösser aus dy Thron!' Druf het sech der König uf em Bett verneigt.

48 Usserdäm het dr Kenig gseit: 'Jehova, dr Gott Israels, söll priese si! Är het hütt öpper bestimmt wo söu uf mim Thron sitze u lahts mi mit eigete Ouge la gseh'"

49 Adonas Gäst si entsetzt gsi, si ufgstande und jede isch si Wäg gange.

50 O Adonia het's wäge Salomo mit dr Angscht z'tue übercho. Er isch ufgschtande, isch zum Altar gange u het d'Hörner vom Altar ergriffe.

51 Salomo isch brichtet worde: "Adonia het Angst vor König Salomo. Er het d Hörner vom Altar packt und verlangt: 'Mi Herr, König Salomo, söll mir erscht schwöre das er mi nid mit em Schwert umbringe wird.'"

52 Druf erwideret Salomo: "Wenn er sich entsprächend verhaltet, wird ihm kes Hoor krüzt. Tuet er aber öppis Schlächts, mues er stärbe."

53 Do het dr Kenig Salomo Adonia vom Altar lo hole lo. Er isch iecho und het sich vor König Salomo vrbügt, woruuf der zue nem gsait het: "Gang in dis Hus."

1 Chünige 11 vo 22

11 König Salomo het usser dr Tochter vom Pharaoa vil usländischi Fraue liebt: Moabiterinne, Ammoniterinne, Edomiterinne, Sidonierinne und Hethiterinne.

2 Si si us de Völker cho, über d Jehova zu de Israelite gseit het: "Löhet öich nid mit ihne ii, süsch wärde sie euch bestimmt derzue bringe ihre Götter nahzloufe." Doch Salomo ane gangä u het se gliebt.

3 Er het 700 Froue gha wo Prinzessinne si gsi u 300 Näbefroue. Sini Froue hei e starche Ifluss uf ihn gha.

4 Wo Salomo alt isch gsi, hei si ne drzue bracht, angeri Götter nochezloufe. Är isch sim Gott Jehova de nüm völlig ergäh, wi si Vater David isch gsy.

5 Salomo het di sidonischi Göttin Aschtoret a und Milkomme bäte, dr widerliche Gott vo de Amoniter.

6 Er het gmacht, was in Jehovas Auge schlecht isch, un het sich nüm usschliesslich a Jehova ghalte, we si Vater David s gmacht het.

7 Damol het Salomo für Kamos baut, dr widerliche Gott vo Moab, e Höhea uf em Berg vor Jerusalem und o eini für Molch, dr widerliche Gott vo de Amoniter.

8 Är het das für aui syni usländische Froue gmacht, wo ihre Götter opferet und Opferruuch hei la ufstige.

9 Jehova isch sehr zornig uf Salomo worde, will er sich im Herze vo Jehova, däm Gott Israels het wäggwandt, obwohl dä ihm zwöi Mol erschiene isch

10 und nä usdrücklech het drvo gwarnt, anderi Götter azbäte. Doch Salomo het nit uf Jehova ghört.

11 Jehova het denn zu Salomo gseit: "Well du das do hesch und min Bund und mini Bestimmige nid eso ghalte hesch, wie ichs der gseit ha, wird ich dir ganz bestimmt das Königrich entriisse unds eim vo dine Diener geh.

12 Wäg dim Vater David werdi das aber nid tue, solang du no läbsch. I wirde's dim Bueb us dr Hand riisse.

13 Allerdings wird i ihm nit des ganze Kenigrich entriisse. Wäg mim Deners David un wäge Jerusalem, wo i üsgwählt ha, wird i dim Bueb e Stamm ge.“

14 Jehova het denn öpper la ufträte, wo Salomo Widerstand het leischtet. Es isch dr Edomiter Had us dr Königsfamilie vo Edom gsi.

15 Wo em David Edom bsiegt het, isch dr Heerfüehrer Joab ufezogä gsi, um die Erschlagene z begrabä. Er het au versuecht, alli männliche Edomiter z töte.

16 (Joab isch mit ganz Israel 6 mönet det blibe bis er alli männliche edomiter beseitigt het.)

17 Hadad isch jedoch mit einige vo de edomitische Diener vo sim Vater uf Ägypte gfloh. Är isch damals no ä chlyne Bueb gsy.

18 Si hei Midian verlüre und hei Paran erreicht. Vo dert hei si Männer mitgnoh und sy uf Ägypte zum Pharao kho, em König vo Ägypte. Är het Hadad es Huus u Land gä u het ihm Nahrigsmittel zue teilt.

19 Der Hadad isch schliesslech so ir Gunscht vom Pharao gschtande, dass dä ihm d Schwöschter vo syre Frou, wo dr Königin Tachpen zur Frou gäh het.

20 D Schwöschter vo Tachpene isch em denn e Sohn gsi: Gnubath. Er isch vo Tachpen im Huus vom Pharao grosszoge worde und het dert mit de Söhn vom Pharao glebt.

21 Hadad het z Ägypte ghört, ds David gstorbe isch gsi u dass o dr Heerfüehrer Joab nüm gläbt het. Da het dä Hadad zum Pharao gseit: "Lah mi ga. I wett gärn i mis Land zrügg."

22 "Was fählt der denn bi mir, dass du jitz i dis Land zruggwettsch?", het der Pharao wele wüsse. "Nüt", het Hadad gantwortet, "aber lass mi bitte trotzdäm gah."

23 Gott het de no öpper angersch la ufträte, wo Salomo Widerstand het leischtet. Es isch Reson gsi, dr Sohn Eljada, wo sim Herr Had homeser, em König vo Zoba isch wäggloffe gsy.

24 Wo David d Männer vo Zoba bsiegt het, scharti Reson Lüt um sich und isch dr Aführer vomene Plünderertrupp worde. Si sin uf Damaskus gange, len sich dert ane un nähmä d Herrschaft.

25 Reson het Israel Widerstand gleischtet, solang Salomo glebt het und alles gmacht wo Hadad arichtet het no schlimmer. Er het Israel ghasst während er über Syrie regiert het.

26 Dann war do Jerobeam, dr Bueb Nebats, ä Ephraimiter us Zereda, ä Diener Salomos. Sy Muetter het Zerua gheisse un isch vuwitwetet. Au er het sich gege d Kenig uf glehrt.

27 Dr Grund für sini Rebellion gäge e König isch folgender gsy: Dr Salomo het dr Walla bout u d'Lücke ir Muur um d'Stadt David, sym Vater, gschlosse.

28 Jerobeam isch jetzt e fähige Maa gsi. Als Salomo sieht, we hert dr jung Ma gschafft het, ibaantwortet er nem de Ufsicht iba alli Nochkumme Josef, de zue d Arbet vupflichtet worde sin.

29 Als Jerobeam in derä Ziit einmols Jerusalem vulosst het, het nem undawägs dr Prophet Achijan üs Silo begegnet, der ä nöie Mantel a het. Ussert de beide isch wyt gsy u breit niemer da.

30 Ahija het der nöie Mantel gnoh wo er het u het ne i zwöuf Stück verrisse.

31 Denn het er Jerobeam uf gforderet: "Nimm dir zehn Stück, denn das seit Jehova, dr Gott Israels: 'Ich wird etz Salomo s Kenigrich us dr Hand riise un dir zäh Stämm ge.

32 Aber wäg mim Deners David und wäge Jerusalem, der Stadt, won i us allne Stämm Israels usgwählt ha, darf der Salomo e Stamm bhalte.

33 Ich wird des doe, wel sie mi vulo hän un sich vor Aschtoret, dr Göttin dr Sidonier, vor Kamos, däm Gott vum Moab un vor Milkomme, däm Gott dr Ammoniter, vubiege. Im Gägesatz zu Salomos Vater David sy si nid uf mi Wäg gange, si hei nid gmacht, was i mine Ouge richtig isch, u hei mini Bestimmige u Urteil nid beachtet.

34 Ig wird Salomo aber nid ds ganze Chünigrich vor Hand nä. Är söll sys Läbe lang Vorstär blibe wäg mim Deners David woni usgwählt ha, wüu er mini Gebot u Bestimmige beachtet het.

35 I wirde sim Sohn d Chönigsherrschaft us dr Hand nä u se dr gä, u zwar d Herrschaft über zäh Stämme.

36 Sy Sohn wird e einzige Stamm erhalte, damit my Diener David z Jerusalem – i der Stadt, won i für mi u mi Name usgwählt ha – geng e Lüücht vor mir het.

37 I wirde di iisetze, u du wirsch über alles regiere wo de möchtisch. Du wirsch König vo Israel werde.

38 U we du wi mi Diener David aui mini Gebot befolgsch we du uf mi Wäg geisch u tuesch, was i mine Ouge richtig isch, u mini Bestimmige u Gebot beachtisch, de wirdi o Dir beschtah. Wie scho für David wird ich o für di es blibends Huus errichte, und ich wirde dir Israel geh.

39 I wirde Davids Nachkomme wäg dere Sach demüetige, aber nid für immer.'"

40 Salomo het den versuecht, Jerobeam z'töte, doch Jerobeam isch nach Ägypte z'Schischak, em König vo Ägypte, und isch dert blibe bis Salomo gstorbe isch.

41 Aues Wyter über d Gschicht Salomos, aui sy Tate u sini Wysheit, steit ir Chronik Salomos.

42 Salomo regiert in jerusalem

40 Jahr lang über ganz Israel.

43 Schliesslich stirbt Salomo un ma begrabe nen in dr Schtadt David, sinem Vater. Nohch däm wird si Bueb Rehabeam Kenig.